Uzbekiston respublikasining konstitusiyasi — ozbekiston

Uzbekiston respublikasining konstitusiyasi — o’zbekiston

MUQADDIMA
Uzbekiston khalqi:
inson huquqlariga va davlat suvereniteti goyalariga sodiqligini tantanali ravishda elon qilib,
hozirgi va kelajak avlodlar oldidagi yuksak masuliyatini anglagan holda,
uzbek davlatchiligi rivojining tarikhiy tajribasiga tayanib,
demokratiya va ijtimoiy adolatga sadoqatini namoyon qilib,
khalqaro huquqning umum etirof etilgan qoidalari ustunligini tan olgan holda,
respublika fuqarolarining munosib hayot kechirishlarini taminlashga intilib,
insonparvar demokratik huquqiy davlat barpo etishni kuzlab,
fuqarolar tinchligi va milliy totuvligini taminlash maqsadida,
uzining mukhtor vakillari siymosida Uzbekiston Respublikasining mazkur Konstitusiyasini qabul qiladi.
BIRINChI BULIM. ASOSIY PRINSIPLAR
I bob. Davlat suvereniteti
1-modda.
Uzbekiston — suveren demokratik respublika. Davlatning «Uzbekiston Respublikasi» va «Uzbekiston» degan nomlari bir manoni anglatadi.
2-modda.
Davlat khalq irodasini ifoda etib, uning manfaatlariga khizmat qiladi. Davlat organlari va mansabdor shakhslar jamiyat va fuqarolar oldida masuldirlar.
3-modda.
Uzbekiston Respublikasi uzining milliy-davlat va mamuriy-hududiy tuzilishini, davlat hokimiyati va boshqaruv organlarining tizimini belgilaydi, ichki va tashqi siyosatini amalga oshiradi.
Uzbekistonning davlat chegarasi va hududi dakhlsiz va bulinmasdir.
4-modda.
Uzbekiston Respublikasining davlat tili uzbek tilidir.
Uzbekiston Respublikasining «Davlat tili haqida»gi Qonuniga qarang.
Uzbekiston Respublikasi uz hududida istiqomat qiluvchi barcha millat va elatlarning tillari, urf-odatlari va ananalari hurmat qilinishini taminlaydi, ularning rivojlanishi uchun sharoit yaratadi.
5-modda.
Uzbekiston Respublikasi qonun bilan tasdiqlanadigan uz davlat ramzlari — bayrogi, gerbi va madhiyasiga ega.
«Uzbekiston Respublikasining Davlat bayrogi tugrisida», «Uzbekiston Respublikasi Davlat gerbi tugrisida» va «Uzbekiston Respublikasining Davlat madhiyasi tugrisida»gi qonunlarga qarang.
6-modda.
Uzbekiston Respublikasining poytakhti — Toshkent shahri.
II bob. Khalq hokimiyatchiligi
7-modda.
Khalq davlat hokimiyatining birdan bir manbaidir.
Uzbekiston Respublikasida davlat hokimiyati khalq manfaatlarini kuzlab va Uzbekiston Respublikasi Konstitusiyasi hamda uning asosida qabul qilingan qonunlar vakolat bergan idoralar tomonidangina amalga oshiriladi.
Konstitusiyada nazarda tutilmagan tartibda davlat hokimiyati vakolatlarini uzlashtirish, hokimiyat idoralari faoliyatini tukhtatib quyish yoki tugatish, hokimiyatning yangi va muvoziy tarkiblarini tuzish Konstitusiyaga khilof hisoblanadi va qonunga binoan javobgarlikka tortishga asos buladi.
Uzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 159-moddasiga qarang.
8-modda.
Uzbekiston khalqini millatidan qati nazar, Uzbekiston Respublikasining fuqarolari tashkil etadi.
9-modda.
Jamiyat va davlat hayotining eng muhim masalalari khalq muhokamasiga taqdim etiladi, umumiy ovozga (referendumga) quyiladi. Referendum utkazish tartibi qonun bilan belgilanadi.
10-modda.
Uzbekiston khalqi nomidan faqat u saylagan Respublika Oliy Majlisi va Prezidenti ish olib borishi mumkin.
Jamiyatning biron-bir qismi, siyosiy partiya, jamoat birlashmasi, ijtimoiy harakat yoki alohida shakhs Uzbekiston khalqi nomidan ish olib borishga haqli emas.
11-modda.
Uzbekiston Respublikasi davlat hokimiyatining tizimi — hokimiyatning qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyatiga bulinishi prinsipiga asoslanadi.
12-modda.
Uzbekiston Respublikasida ijtimoiy hayot siyosiy institutlar, mafkuralar va fikrlarning khilma-khilligi asosida rivojlanadi.
Hech qaysi mafkura davlat mafkurasi sifatida urnatilishi mumkin emas.
13-modda.
Uzbekiston Respublikasida demokratiya umuminsoniy prinsiplarga asoslanadi, ularga kura inson, uning hayoti, erkinligi, shani, qadr-qimmati va boshqa dakhlsiz huquqlari oliy qadriyat hisoblanadi.
Demokratik huquq va erkinliklar Konstitusiya va qonunlar bilan himoya qilinadi.
14-modda.
Davlat uz faoliyatini inson va jamiyat farovonligini kuzlab, ijtimoiy adolat va qonuniylik prinsiplari asosida amalga oshiradi.
III bob. Konstitusiya va qonunning ustunligi
15-modda.
Uzbekiston Respublikasida Uzbekiston Respublikasining Konstitusiyasi va qonunlarining ustunligi suzsiz tan olinadi.
Davlat, uning organlari, mansabdor shakhslar, jamoat birlashmalari, fuqarolar Konstitusiya va qonunlarga muvofiq ish kuradilar.
16-modda.
Mazkur Konstitusiyaning birorta qoidasi Uzbekiston Respublikasi huquq va manfaatlariga zarar etkazadigan tarzda talqin etilishi mumkin emas.
Birorta ham qonun yoki boshqa normativ-huquqiy hujjat Konstitusiya normalari va qoidalariga zid kelishi mumkin emas.
IV bob. Tashqi siyosat
17-modda.
Uzbekiston Respublikasi khalqaro munosabatlarning tula huquqli subektidir. Uning tashqi siyosati davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning dakhlsizligi, nizolarni tinch yul bilan hal etish, boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik qoidalariga va khalqaro huquqning umum etirof etilgan boshqa qoidalari va normalariga asoslanadi.
Respublika davlatning, khalqning oliy manfaatlari, farovonligi va khavfsizligini taminlash maqsadida ittifoqlar tuzishi, hamdustliklarga va boshqa davlatlararo tuzilmalarga kirishi va ulardan ajralib chiqishi mumkin.
Qushimcha malumot uchun Uzbekiston Respublikasining «Uzbekiston Respublikasining Tashqi siyosiy faoliyati konsepsiyasini tasdiqlash tugrisida»gi Qonuniga qarang.
IKKINChI BULIM. INSON VA FUQAROLARNING ASOSIY HUQUQLARI, ERKINLIKLARI VA BURChLARI
V bob. Umumiy qoidalar
18-modda.
Uzbekiston Respublikasida barcha fuqarolar bir khil huquq va erkinliklarga ega bulib, jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, etiqodi, shakhsi va ijtimoiy mavqeidan qati nazar, qonun oldida tengdirlar.
Imtiyozlar faqat qonun bilan belgilanib quyiladi hamda ijtimoiy adolat prinsiplariga mos bulishi shart.
19-modda.
Uzbekiston Respublikasi fuqarosi va davlat bir-biriga nisbatan bulgan huquqlari va burchlari bilan uzaro bogliqdirlar. Fuqarolarning Konstitusiya va qonunlarda mustahkamlab quyilgan huquq va erkinliklari dakhlsizdir, ulardan sud qarorisiz mahrum etishga yoki ularni cheklab quyishga hech kim haqli emas.
20-modda.
Fuqarolar uz huquq va erkinliklarini amalga oshirishda boshqa shakhslarning, davlat va jamiyatning qonuniy manfaatlari, huquqlari va erkinliklariga putur etkazmasliklari shart.
VI bob. Fuqarolik
21-modda.
Uzbekiston Respublikasining butun hududida yagona fuqarolik urnatiladi.
Uzbekiston Respublikasining fuqaroligi, unga qanday asoslarda ega bulganlikdan qati nazar, hamma uchun tengdir.
Qoraqalpogiston Respublikasining fuqarosi ayni vaqtda Uzbekiston Respublikasining fuqarosi hisoblanadi.
Fuqarolikka ega bulish va uni yuqotish asoslari hamda tartibi qonun bilan belgilanadi.
22-modda.
Uzbekiston Respublikasi uz hududida ham, uning tashqarisida ham uz fuqarolarini huquqiy himoya qilish va ularga homiylik kursatishni kafolatlaydi.
23-modda.
Uzbekiston Respublikasi hududidagi chet el fuqarolarining va fuqaroligi bulmagan shakhslarning huquq va erkinliklari khalqaro huquq normalariga muvofiq taminlanadi. Ular Uzbekiston Respublikasining Konstitusiyasi, qonunlari va khalqaro shartnomalari bilan belgilangan burchlarni ado etadilar.
VII bob. Shakhsiy huquq va erkinliklar
24-modda.
Yashash huquqi har bir insonning uzviy huquqidir. Inson hayotiga suiqasd qilish eng ogir jinoyatdir.
25-modda.
Har kim erkinlik va shakhsiy dakhlsizlik huquqiga ega.
Hech kim qonunga asoslanmagan holda hibsga olinishi yoki qamoqda saqlanishi mumkin emas.
Batafsil malumot uchun Uzbekiston Respublikasi Jinoyat-prosessual kodeksining 18, 242—248 va 558-moddalariga qarang.
26-modda.
Jinoyat sodir etganlikda ayblanayotgan har bir shakhsning ishi sudda qonuniy tartibda, oshkora kurib chiqilib, uning aybi aniqlanmaguncha u aybdor hisoblanmaydi. Sudda ayblanayotgan shakhsga uzini himoya qilish uchun barcha sharoitlar taminlab beriladi.
Hech kim qiynoqqa solinishi, zuravonlikka, shafqatsiz yoki inson qadr-qimmatini kamsituvchi boshqa tarzdagi tazyiqqa duchor etilishi mumkin emas.
Hech kimda uning roziligisiz tibbiy yoki ilmiy tajribalar utkazilishi mumkin emas.
27-modda.
Har kim uz shani va obrusiga qilingan tajovuzlardan, shakhsiy hayotiga aralashishdan himoyalanish va turar joyi dakhlsizligi huquqiga ega.
Hech kim qonun nazarda tutgan hollardan va tartibdan tashqari birovning turar joyiga kirishi, tintuv utkazishi yoki uni kuzdan kechirishi, yozishmalar va telefonda suzlashuvlar sirini oshkor qilishi mumkin emas.
Batafsil malumot uchun Uzbekiston Respublikasi Jinoyat-prosessual kodeksining 16, 17, 20 va 21-boblariga qarash tavsiya etiladi.
28-modda.
Uzbekiston Respublikasi Fuqarosi Respublika hududida bir joydan ikkinchi joyga kuchish, Uzbekiston Respublikasiga kelish va undan chiqib ketish huquqiga ega. Qonunda belgilangan cheklashlar bundan mustasnodir.
Uzbekiston Respublikasining «Jazoni ijro etish muassasalaridan bushatilgan shakhslar ustidan ichki ishlar idoralarining mamuriy nazorati tugrisida»gi Qonuniga qarang.
29-modda.
Har kim fikrlash, suz va etiqod erkinligi huquqiga ega. Har kim uzi istagan akhborotni izlash, olish va uni tarqatish huquqiga ega, amaldagi konstitusiyaviy tuzumga qarshi qaratilgan akhborot va qonun bilan belgilangan boshqa cheklashlar bundan mustasnodir.
Batafsil malumot uchun Uzbekiston Respublikasining «Akhborot olish kafolatlari va erkinligi tugrisida»gi va «Akhborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari tugrisida»gi qonunlariga qarang.
Fikr yuritish va uni ifodalash erkinligi faqat davlat siri va boshqa sirlarga taalluqli bulgan taqdirdagina qonun bilan cheklanishi mumkin.
Uzbekiston Respublikasining «Davlat sirlarini saqlash tugrisida»gi Qonuniga qarang.
30-modda.
Uzbekiston Respublikasining barcha davlat organlari, jamoat birlashmalari va mansabdor shakhslari fuqarolarga ularning huquq va manfaatlariga dakhldor bulgan hujjatlar, qarorlar va boshqa materiallar bilan tanishib chiqish imkoniyatini yaratib berishi lozim.
31-modda.
Hamma uchun vijdon erkinligi kafolatlanadi. Har bir inson khohlagan dinga etiqod qilish yoki hech qaysi dinga etiqod qilmaslik huquqiga ega. Diniy qarashlarni majburan singdirishga yul quyilmaydi.
Batafsil malumot uchun Uzbekiston Respublikasining «Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar tugrisida»gi Qonuniga qarang.
VIII bob. Siyosiy huquqlar
32-modda.
Uzbekiston Respublikasining fuqarolari jamiyat va davlat ishlarini boshqarishda bevosita hamda uz vakillari orqali ishtirok etish huquqiga egadirlar. Bunday ishtirok etish uzini uzi boshqarish, referendumlar utkazish va davlat organlarini demokratik tarzda tashkil etish, shuningdek davlat organlarining faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini rivojlantirish va takomillashtirish yuli bilan amalga oshiriladi.
(32-modda Uzbekiston Respublikasining 2014 yil 16 apreldagi URQ-366-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2014 y., 16-son, 176-modda)
Davlat organlarining faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish tartibi qonun bilan belgilanadi.
(32-modda Uzbekiston Respublikasining 2014 yil 16 apreldagi URQ-366-sonli Qonuniga asosan ikkinchi qism bilan tuldirilgan — UR QHT, 2014 y., 16-son, 176-modda)
33-modda.
Fuqarolar uz ijtimoiy faolliklarini Uzbekiston Respublikasi qonunlariga muvofiq mitinglar, yigilishlar va namoyishlar shaklida amalga oshirish huquqiga egadirlar. Hokimiyat organlari faqat khavfsizlik nuqtai nazaridangina bunday tadbirlar utkazilishini tukhtatish yoki taqiqlash huquqiga ega.
34-modda.
Uzbekiston Respublikasi fuqarolari kasaba uyushmalariga, siyosiy partiyalarga va boshqa jamoat birlashmalariga uyushish, ommaviy harakatlarda ishtirok etish huquqiga egadirlar.
Siyosiy partiyalarda, jamoat birlashmalarida, ommaviy harakatlarda, shuningdek hokimiyatning vakillik organlarida ozchilikni tashkil etuvchi mukholifatchi shakhslarning huquqlari, erkinliklari va qadr-qimmatini hech kim kamsitishi mumkin emas.
35-modda.
Har bir shakhs bevosita uzi va boshqalar bilan birgalikda vakolatli davlat organlariga, muassasalariga yoki khalq vakillariga ariza, taklif va shikoyatlar bilan murojaat qilish huquqiga ega.
Arizalar, takliflar va shikoyatlar qonunda belgilangan tartibda va muddatlarda kurib chiqilishi shart.
IX bob. Iqtisodiy va ijtimoiy huquqlar
36-modda.
Har bir shakhs mulkdor bulishga haqli.
Bankka quyilgan omonatlar sir tutilishi va meros huquqi qonun bilan kafolatlanadi.
Batafsil malumot uchun Uzbekiston Respublikasining «Bank siri tugrisida»gi Qonuniga va Uzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining V bulimiga qarang.
37-modda.
Har bir shakhs mehnat qilish, erkin kasb tanlash, adolatli mehnat sharoitlarida ishlash va qonunda kursatilgan tartibda ishsizlikdan himoyalanish huquqiga egadir.
Sud hukmi bilan tayinlangan jazoni utash tartibidan yoki qonunda kursatilgan boshqa hollardan tashqari majburiy mehnat taqiqlanadi.
Uzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 46, 83 va 88-moddalariga qarang.
38-modda.
YOllanib ishlayotgan barcha fuqarolar dam olish huquqiga egadirlar. Ish vaqti va haq tulanadigan mehnat tatilining muddati qonun bilan belgilanadi.
Qushimcha malumot uchun Uzbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining VII («Ish vaqti») va VIII («Dam olish vaqti») boblariga qarang.
39-modda.
Har kim qariganda, mehnat layoqatini yuqotganda, shuningdek boquvchisidan mahrum bulganda va qonunda nazarda tutilgan boshqa hollarda ijtimoiy taminot olish huquqiga ega.
Uzbekiston Respublikasining «Fuqarolarning davlat pensiya taminoti tugrisida»gi Qonuniga qarang.
Pensiyalar, nafaqalar, ijtimoiy yordam boshqa turlarining miqdori rasman belgilab quyilgan tirikchilik uchun zarur eng kam miqdordan oz bulishi mumkin emas.
40-modda.
Har bir inson malakali tibbiy khizmatdan foydalanish huquqiga ega.
41-modda.
Har kim bilim olish huquqiga ega.
Bepul umumiy talim olish davlat tomonidan kafolatlanadi.
Maktab ishlari davlat nazoratidadir.
42-modda.
Har kimga ilmiy va tekhnikaviy ijod erkinligi, madaniyat yutuqlaridan foydalanish huquqi kafolatlanadi.
Davlat jamiyatning madaniy, ilmiy va tekhnikaviy rivojlanishiga gamkhurlik qiladi.
X bob. Inson huquqlari va erkinliklarining kafolatlari
43-modda.
Davlat fuqarolarning Konstitusiya va qonunlarda mustahkamlangan huquqlari va erkinliklarini taminlaydi.
44-modda.
Har bir shakhsga uz huquq va erkinliklarini sud orqali himoya qilish, davlat organlari, mansabdor shakhslar, jamoat birlashmalarining gayriqonuniy khatti-harakatlari ustidan sudga shikoyat qilish huquqi kafolatlanadi.
Uzbekiston Respublikasining «Fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini buzadigan khatti-harakatlar va qarorlar ustidan sudga shikoyat qilish tugrisida»gi Qonuniga qarang.
45-modda.
Voyaga etmaganlar, mehnatga layoqatsizlar va yolgiz keksalarning huquqlari davlat himoyasidadir.
46-modda.
Khotin-qizlar va erkaklar teng huquqlidirlar.
XI bob. Fuqarolarning burchlari
47-modda.
Barcha fuqarolar Konstitusiyada belgilab quyilgan burchlarini bajaradilar.
48-modda.
Fuqarolar Konstitusiya va qonunlarga rioya etishga, boshqa kishilarning huquqlari erkinliklari, shani va qadr-qimmatini hurmat qilishga majburdirlar.
49-modda.
Fuqarolar Uzbekiston khalqining tarikhiy, manaviy va madaniy merosini avaylab asrashga majburdirlar.
Madaniyat yodgorliklari davlat muhofazasidadir.
50-modda.
Fuqarolar atrof tabiiy muhitga ehtiyotkorona munosabatda bulishga majburdirlar.
51-modda.
Fuqarolar qonun bilan belgilangan soliqlar va mahalliy yigimlarni tulashga majburdirlar.
52-modda.
Uzbekiston Respublikasini himoya qilish — Uzbekiston Respublikasi har bir fuqarosining burchidir. Fuqarolar qonunda belgilangan tartibda harbiy yoki muqobil khizmatni utashga majburdirlar.
UChINChI BULIM. JAMIYaT VA ShAKhS
XII bob. Jamiyatning iqtisodiy negizlari
53-modda.
Bozor munosabatlarini rivojlantirishga qaratilgan Uzbekiston iqtisodiyotining negizini khilma-khil shakllardagi mulk tashkil etadi. Davlat istemolchilarning huquqi ustunligini hisobga olib, iqtisodiy faoliyat, tadbirkorlik va mehnat qilish erkinligini, barcha mulk shakllarining teng huquqliligini va huquqiy jihatdan bab-baravar muhofaza etilishini kafolatlaydi.
Khususiy mulk boshqa mulk shakllari kabi dakhlsiz va davlat himoyasidadir. Mulkdor faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda va tartibdagina mulkidan mahrum etilishi mumkin.
Uzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 199, 202—204-moddalariga qarang.
54-modda.
Mulkdor mulkiga uz khohishicha egalik qiladi, undan foydalanadi va uni tasarruf etadi. Mulkdan foydalanish ekologik muhitga zarar etkazmasligi, fuqarolar, yuridik shakhslar va davlatning huquqlarini hamda qonun bilan quriqlanadigan manfaatlarini buzmasligi shart.
55-modda.
Er, er osti boyliklari, suv, usimlik va hayvonot dunyosi hamda boshqa tabiiy zakhiralar umummilliy boylikdir, ulardan oqilona foydalanish zarur va ular davlat muhofazasidadir.
XIII bob. Jamoat birlashmalari
56-modda.
Uzbekiston Respublikasida qonunda belgilangan tartibda ruykhatdan utkazilgan kasaba uyushmalari, siyosiy partiyalar, olimlarning jamiyatlari, khotin-qizlar, fakhriylar va yoshlar tashkilotlari, ijodiy uyushmalar, ommaviy harakatlar va fuqarolarning boshqa uyushmalari jamoat birlashmalari sifatida etirof etiladi.
Batafsil malumot uchun Uzbekiston Respublikasining «Uzbekiston Respublikasida jamoat birlashmalari tugrisida»gi Qonunga qarang.
57-modda.
Konstitusiyaviy tuzumni zurlik bilan uzgartirishni maqsad qilib quyuvchi, respublikaning suvereniteti, yakhlitligi va khavfsizligiga, fuqarolarning konstitusiyaviy huquq va erkinliklariga qarshi chiquvchi, urushni, ijtimoiy, milliy, irqiy va diniy adovatni targib qiluvchi, khalqning sogligi va manaviyatiga tajovuz qiluvchi, shuningdek harbiylashtirilgan birlashmalarning, milliy va diniy ruhdagi siyosiy partiyalarning hamda jamoat birlashmalarining tuzilishi va faoliyati taqiqlanadi.
Makhfiy jamiyatlar va uyushmalar tuzish taqiqlanadi.
58-modda.
Davlat jamoat birlashmalarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishini taminlaydi, ularga ijtimoiy hayotda ishtirok etish uchun teng huquqiy imkoniyatlar yaratib beradi.
Davlat organlari va mansabdor shakhslarning jamoat birlashmalari faoliyatiga aralashishiga, shuningdek jamoat birlashmalarining davlat organlari va mansabdor shakhslar faoliyatiga aralashishiga yul quyilmaydi.
59-modda.
Kasaba uyushmalari khodimlarning ijtimoiy-iqtisodiy huquqlarini va manfaatlarini ifoda etadilar va himoya qiladilar. Kasaba tashkilotlariga azo bulish ikhtiyoriydir.
60-modda.
Siyosiy partiyalar turli tabaqa va guruhlarning siyosiy irodasini ifodalaydilar va uzlarining demokratik yul bilan saylab quyilgan vakillari orqali davlat hokimiyatini tuzishda ishtirok etadilar. Siyosiy partiyalar uz faoliyatlarini moliyaviy taminlanish manbalari haqida Oliy Majlisga yoki u vakil qilgan organga belgilangan tartibda oshkora hisobotlar berib turadilar.
61-modda.
Diniy tashkilotlar va birlashmalar davlatdan ajratilgan hamda qonun oldida tengdirlar. Davlat diniy birlashmalarning faoliyatiga aralashmaydi.
62-modda.
Jamoat birlashmalarini tarqatib yuborish, ular faoliyatini taqiqlab yoki cheklab quyish faqat sud qarori asosidagina amalga oshiriladi.
XIV bob. Oila
63-modda.
Oila jamiyatning asosiy buginidir hamda jamiyat va davlat muhofazasida bulish huquqiga ega.
Nikoh tomonlarning ikhtiyoriy roziligi va teng huquqliligiga asoslanadi.
64-modda.
Ota-onalar uz farzandlarini voyaga etgunlariga qadar boqish va tarbiyalashga majburdirlar.
Davlat va jamiyat etim bolalarni va ota-onalarining vasiyligidan mahrum bulgan bolalarni boqish, tarbiyalash va uqitishni taminlaydi, bolalarga bagishlangan khayriya faoliyatlarni ragbatlantiradi.
65-modda.
Farzandlar ota-onalarning nasl-nasabidan va fuqarolik holatidan qati nazar, qonun oldida tengdirlar.
Onalik va bolalik davlat tomonidan muhofaza qilinadi.
66-modda.
Voyaga etgan, mehnatga layoqatli farzandlar uz ota-onalari haqida gamkhurlik qilishga majburdirlar.
XV bob. Ommaviy akhborot vositalari
67-modda.
Ommaviy akhborot vositalari erkindir va qonunga muvofiq ishlaydi. Ular akhborotning tugriligi uchun belgilangan tartibda javobgardirlar.
Senzuraga yul quyilmaydi.
Batafsil malumot uchun Uzbekiston Respublikasining «Ommaviy akhborot vositalari tugrisida»gi, «Akhborot olish kafolatlari va erkinligi tugrisida»gi va «Jurnalistik faoliyatni himoya qilish tugrisida»gi qonunlariga qarang.
TURTINChI BULIM. MAMURIY-HUDUDIY VA DAVLAT TUZILIShI
XVI bob. Uzbekiston Respublikasining mamuriy-hududiy tuzilishi
68-modda.
Uzbekiston Respublikasi viloyatlar, tumanlar, shaharlar, shaharchalar, qishloqlar, ovullar, shuningdek Qoraqalpogiston Respublikasidan iborat.
69-modda.
Qoraqalpogiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahrining chegaralarini uzgartirish, shuningdek viloyatlar, shaharlar, tumanlar tashkil qilish va ularni tugatish Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining roziligi bilan amalga oshiriladi.
Viloyatlar, tumanlar, qishloqlar, ovullarni tuzish va tugatish, Qoraqalpogiston Respublikasi, viloyatlar, tumanlar, qishloqlar, ovullarning chegaralarini uzgartirish va Qoraqalpogiston Respublikasi, viloyatlar, tumanlar, qishloqlar, ovullarning mamuriy markazlarini belgilash va kuchirish Uzbekiston Respublikasining «Uzbekiston Respublikasida mamuriy-hududiy tuzilish masalalarini hal etish tartibi tugrisida»gi Qonuni bilan tartibga solinadi.
XVII bob. Qoraqalpogiston Respublikasi
70-modda.
Suveren Qoraqalpogiston Respublikasi Uzbekiston Respublikasi tarkibiga kiradi.
Qoraqalpogiston Respublikasining suvereniteti Uzbekiston Respublikasi tomonidan muhofaza etiladi.
71-modda.
Qoraqalpogiston Respublikasi uz Konstitusiyasiga ega.
Qoraqalpogiston Respublikasining Konstitusiyasi Uzbekiston Respublikasining Konstitusiyasiga zid bulishi mumkin emas.
72-modda.
Uzbekiston Respublikasi qonunlari Qoraqalpogiston Respublikasi hududida ham majburiydir.
73-modda.
Qoraqalpogiston Respublikasining hududi va chegaralari uning roziligisiz uzgartirilishi mumkin emas. Qoraqalpogiston Respublikasi uz mamuriy-hududiy tuzilishi masalalarini mustaqil hal qiladi.
74-modda.
Qoraqalpogiston Respublikasi Uzbekiston Respublikasi tarkibidan Qoraqalpogiston Respublikasi khalqining umumiy referendumi asosida ajralib chiqish huquqiga ega.
75-modda.
Uzbekiston Respublikasi bilan Qoraqalpogiston Respublikasining uzaro munosabatlari Uzbekiston Respublikasi va Qoraqalpogiston Respublikasi urtasida Uzbekiston Respublikasi Konstitusiyasi doirasida tuzilgan shartnomalar hamda bitimlar bilan tartibga solinadi.
Uzbekiston Respublikasi va Qoraqalpogiston Respublikasi urtasidagi nizolar murosaga keltiruvchi vositalar yordamida hal etiladi.
BEShINChI BULIM. DAVLAT HOKIMIYaTINING TAShKIL ETILIShI
Oldingi tahrirga qarang.
XVIII bob. Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi
76-modda.
Uzbekiston Respublikasining Oliy Majlisi oliy davlat vakillik organi bulib, qonun chiqaruvchi hokimiyatni amalga oshiradi.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi ikki palatadan — Qonunchilik palatasi (quyi palata) va Senatdan (yuqori palata) iborat.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi va Senati vakolat muddati — besh yil.
77-modda.
Oldingi tahrirga qarang.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi qonunga muvofiq saylanadigan bir yuz ellik deputatdan iborat.
(77-moddaning birinchi qismi Uzbekiston Respublikasining 2008 yil 25 dekabrdagi URQ-194-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2008 y., 52-son, 510-modda)
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati hududiy vakillik palatasi bulib, Senat azolaridan (senatorlardan) iborat.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati azolari Qoraqalpogiston Respublikasi Juqorgi Kengesi, viloyatlar, tumanlar va shaharlar davlat hokimiyati vakillik organlari deputatlarining tegishli qushma majlislarida mazkur deputatlar orasidan yashirin ovoz berish yuli bilan Qoraqalpogiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridan teng miqdorda — olti kishidan saylanadi. Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining un olti nafar azosi fan, sanat, adabiyot, ishlab chiqarish sohasida hamda davlat va jamiyat faoliyatining boshqa tarmoqlarida katta amaliy tajribaga ega bulgan hamda alohida khizmat kursatgan eng obruli fuqarolar orasidan Uzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tayinlanadi.
Saylov kuni yigirma besh yoshga tulgan hamda kamida besh yil Uzbekiston Respublikasi hududida muqim yashayotgan Uzbekiston Respublikasi fuqarosi Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi deputati, shuningdek Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati azosi bulishi mumkin. Deputatlikka nomzodlarga quyiladigan talablar qonun bilan belgilanadi.
Ayni bir shakhs bir paytning uzida Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi deputati va Senati azosi bulishi mumkin emas.
78-modda.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senatining birgalikdagi vakolatlari quyidagilardan iborat:
1) Uzbekiston Respublikasining Konstitusiyasini qabul qilish, unga uzgartish va qushimchalar kiritish;
2) Uzbekiston Respublikasining konstitusiyaviy qonunlarini, qonunlarini qabul qilish, ularga uzgartish va qushimchalar kiritish;
3) Uzbekiston Respublikasining referendumini utkazish tugrisida va uni utkazish sanasini tayinlash haqida qaror qabul qilish;
4) Uzbekiston Respublikasi ichki va tashqi siyosatining asosiy yunalishlarini belgilash hamda davlat strategik dasturlarini qabul qilish;
5) Uzbekiston Respublikasi qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi hamda sud hokimiyati organlarining tizimini va vakolatlarini belgilash;
6) Uzbekiston Respublikasi tarkibiga yangi davlat tuzilmalarini qabul qilish va ularning Uzbekiston Respublikasi tarkibidan chiqishi haqidagi qarorlarni tasdiqlash;
7) boj, valyuta va kredit ishlarini qonun yuli bilan tartibga solish;
8) Uzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining taqdimiga binoan Uzbekiston Respublikasining Davlat byudjetini qabul qilish va uning ijrosini nazorat etish;
9) soliqlar va boshqa majburiy tulovlarni joriy qilish;
10) Uzbekiston Respublikasining mamuriy-hududiy tuzilishi masalalarini qonun yuli bilan tartibga solish, chegaralarini uzgartirish;
11) tumanlar, shaharlar, viloyatlarni tashkil etish, tugatish, ularning nomini hamda chegaralarini uzgartirish;
12) davlat mukofotlari va unvonlarini tasis etish;
13) Uzbekiston Respublikasi Prezidentining vazirliklar, davlat qumitalari va davlat boshqaruvining boshqa organlarini tuzish hamda tugatish tugrisidagi farmonlarini tasdiqlash;
14) Uzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasini tuzish;
Oldingi tahrirga qarang.
15) Uzbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimiga binoan Uzbekiston Respublikasi Bosh vaziri nomzodini kurib chiqish va tasdiqlash, shuningdek mamlakat ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining dolzarb masalalari yuzasidan Bosh vazirning hisobotlarini eshitish va muhokama qilish;
(78-modda birinchi qismining 15-bandi Uzbekiston Respublikasining 2011 yil 18 apreldagi URQ-284-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2011 y., 16-son, 159-modda)
16) Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari buyicha vakili va uning urinbosarini saylash;
17) Uzbekiston Respublikasi Hisob palatasining hisobotini kurib chiqish;
18) Uzbekiston Respublikasi Prezidentining Uzbekiston Respublikasiga hujum qilinganda yoki tajovuzdan bir-birini mudofaa qilish yuzasidan tuzilgan shartnoma majburiyatlarini bajarish zaruriyati tugilganda urush holati elon qilish tugrisidagi farmonini tasdiqlash;
19) Uzbekiston Respublikasi Prezidentining umumiy yoki qisman safarbarlik elon qilish, favqulodda holat joriy etish, uning amal qilishini uzaytirish yoki tugatish tugrisidagi farmonlarini tasdiqlash;
20) khalqaro shartnomalarni ratifikasiya va denonsasiya qilish;
Oldingi tahrirga qarang.
21) parlament nazoratini va ushbu Konstitusiyada nazarda tutilgan boshqa vakolatlarni amalga oshirish.
(78-modda birinchi qismining 21-bandi Uzbekiston Respublikasining 2014 yil 16 apreldagi URQ-366-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2014 y., 16-son, 176-modda)
Palatalarning birgalikdagi vakolatlariga kiradigan masalalar, qoida tariqasida, avval Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasida, sungra Senatida kurib chiqiladi.
79-modda.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi mutlaq vakolatlariga:
1) Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi Spikeri va uning urinbosarlarini, qumitalarning raislari va ularning urinbosarlarini saylash;
2) Uzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining taqdimiga binoan Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi deputatini dakhlsizlik huquqidan mahrum etish tugrisidagi masalalarni hal etish;
3) uz faoliyatini tashkil etish va palataning ichki tartib qoidalari bilan bogliq masalalar yuzasidan qarorlar qabul qilish;
4) siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy hayot sohasidagi u yoki bu masalalar yuzasidan, shuningdek davlat ichki va tashqi siyosati masalalari yuzasidan qarorlar qabul qilish kiradi.
80-modda.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati mutlaq vakolatlariga:
1) Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati Raisini va uning urinbosarlarini, qumitalarning raislari va ularning urinbosarlarini saylash;
2) Uzbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimiga binoan Uzbekiston Respublikasi Konstitusiyaviy sudini saylash;
3) Uzbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimiga binoan Uzbekiston Respublikasi Oliy sudini saylash;
Oldingi tahrirga qarang.
4) Uzbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimiga binoan Uzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashining raisini tayinlash;
(80-moddaning 4-bandi Uzbekiston Respublikasining 2017 yil 6 apreldagi URQ-426-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2017 y., 14-son, 213-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
(80-moddaning 5-bandi Uzbekiston Respublikasining 2017 yil 31 maydagi URQ-430-sonli Qonuniga asosan uz kuchini yuqotgan — UR QHT, 2017 y., 22-son, 406-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
6) Uzbekiston Respublikasi Prezidentining Uzbekiston Respublikasi Bosh prokurori va Hisob palatasi raisini tayinlash hamda ularni lavozimidan ozod etish tugrisidagi farmonlarini tasdiqlash;
(80-moddaning 6-bandi Uzbekiston Respublikasining 2011 yil 18 apreldagi URQ-284-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2011 y., 16-son, 159-modda)
7) Uzbekiston Respublikasi Prezidentining Uzbekiston Respublikasi Milliy khavfsizlik khizmati raisini tayinlash va uni lavozimidan ozod etish tugrisidagi farmonlarini tasdiqlash;
8) Uzbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimiga binoan Uzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakillarini tayinlash hamda ularni lavozimidan ozod etish;
9) Uzbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimiga binoan Uzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining raisini tayinlash va uni lavozimidan ozod etish;
10) Uzbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimiga binoan amnistiya tugrisidagi hujjatlarni qabul qilish;
11) Uzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining taqdimiga binoan Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati azosini dakhlsizlik huquqidan mahrum etish tugrisidagi masalalarni hal etish;
Oldingi tahrirga qarang.
12) Uzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining, Uzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi raisining hisobotlarini eshitish;
(80-moddaning 12-bandi Uzbekiston Respublikasining 2017 yil 31 maydagi URQ-430-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2017 y., 22-son, 406-modda)
13) uz faoliyatini tashkil etish va palataning ichki tartib qoidalari bilan bogliq masalalar yuzasidan qarorlar qabul qilish;
14) siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy hayot sohasidagi u yoki bu masalalar yuzasidan, shuningdek davlat ichki va tashqi siyosati masalalari yuzasidan qarorlar qabul qilish kiradi.
81-modda.
Vakolat muddati tugagach, Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi va Senati tegishincha yangi chaqiriq Qonunchilik palatasi va Senati ish boshlaguniga qadar uz faoliyatini davom ettirib turadi.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senatining birinchi majlislari tegishincha Qonunchilik palatasiga saylovdan keyin ikki oydan kechiktirmay va Senat tarkib topganidan keyin bir oydan kechiktirmay Markaziy saylov komissiyasi tomonidan chaqiriladi.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi majlislari sessiyalar davrida utkaziladi. Sessiyalar, qoida tariqasida, sentyabrning birinchi ish kunidan boshlab kelgusi yilning iyun oyi okhirgi ish kuniga qadar utkaziladi.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati majlislari zaruratga qarab, lekin yiliga kamida uch marta utkaziladi.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining majlislari, agar ular ishida barcha deputatlar, senatorlar umumiy sonining kamida yarmi ishtirok etayotgan bulsa, vakolatli hisoblanadi.
Konstitusiyaviy qonunlarni qabul qilishda barcha deputatlar, senatorlar umumiy sonining kamida uchdan ikki qismi ishtirok etishi shart.
Oldingi tahrirga qarang.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi va Senati majlislarida, shuningdek ularning organlari majlislarida Uzbekiston Respublikasi Prezidenti, Bosh vazir, Vazirlar Mahkamasining azolari, respublika Konstitusiyaviy sudi, Oliy sudi, Sudyalar oliy kengashi raislari, Bosh prokurori, Markaziy banki Boshqaruvining raisi ishtirok etishlari mumkin. Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi va uning organlari majlislarida Senat Raisi, Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati va uning organlari majlislarida Qonunchilik palatasi Spikeri ishtirok etishi mumkin.
(81-moddaning ettinchi qismi Uzbekiston Respublikasining 2017 yil 6 apreldagi URQ-426-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2017 y., 14-son, 213-modda)
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi va Senati alohida-alohida majlis utkazadilar.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senatining qushma majlislari Uzbekiston Respublikasi Prezidenti qasamyod qilganda, Uzbekiston Respublikasi Prezidenti mamlakat ijtimoiy-iqtisodiy hayotining, ichki va tashqi siyosatining eng muhim masalalari yuzasidan nutq suzlaganda, chet davlatlarning rahbarlari nutq suzlaganda utkaziladi. Palatalarning kelishuviga binoan qushma majlislar boshqa masalalar yuzasidan ham utkazilishi mumkin.
82-modda.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi va Senati uz vakolatlariga kiritilgan masalalar yuzasidan qarorlar qabul qiladi.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senatining qarorlari Qonunchilik palatasi deputatlari yoki Senat azolari umumiy sonining kupchilik ovozi bilan qabul qilinadi, ushbu Konstitusiyada nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.
83-modda.
Oldingi tahrirga qarang.
Qonunchilik tashabbusi huquqiga Uzbekiston Respublikasi Prezidenti, uz davlat hokimiyatining oliy vakillik organi orqali Qoraqalpogiston Respublikasi, Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi deputatlari, Uzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Uzbekiston Respublikasining Konstitusiyaviy sudi, Oliy sudi, Bosh prokurori egadirlar va bu huquq qonunchilik tashabbusi huquqi subektlari tomonidan qonun loyihasini Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga kiritish orqali amalga oshiriladi.
(83-modda Uzbekiston Respublikasining 2017 yil 6 apreldagi URQ-426-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2017 y., 14-son, 213-modda)
84-modda.
Qonun Qonunchilik palatasi tomonidan qabul qilinib, Senat tomonidan maqullanib, Uzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan imzolangach va qonunda belgilangan tartibda rasmiy nashrlarda elon qilingach, yuridik kuchga ega buladi.
Qarang: Uzbekiston Respublikasi «Normativ-huquqiy hujjatlar tugrisida»gi Qonunining 5-bobi («Normativ-huquqiy hujjatlarni elon qilish, ularning kuchga kirishi va amal qilishi»).
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi tomonidan qabul qilingan qonun qabul qilingan kundan etiboran un kundan kechiktirmay Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senatiga yuboriladi.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati maqullagan qonun imzolanishi va elon qilinishi uchun Uzbekiston Respublikasi Prezidentiga un kun ichida yuboriladi.
Uzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan qonun uttiz kun ichida imzolanadi va elon qilinadi.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tomonidan rad etilgan qonun Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga qaytariladi.
Agar Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tomonidan rad etilgan qonunni qayta kurib chiqishda Qonunchilik palatasi deputatlar umumiy sonining uchdan ikki qismidan iborat kupchilik ovozi bilan qonunni yana maqullasa, qonun Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan qabul qilingan hisoblanadi hamda imzolanishi va elon qilinishi uchun Uzbekiston Respublikasi Prezidentiga Qonunchilik palatasi tomonidan yuboriladi.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tomonidan rad etilgan qonun yuzasidan Qonunchilik palatasi va Senat yuzaga kelgan kelishmovchiliklarni bartaraf etish uchun Qonunchilik palatasi deputatlari va Senat azolari orasidan tenglik asosida kelishuv komissiyasini tuzishi mumkin. Palatalar kelishuv komissiyasi takliflarini qabul qilganda qonun odatdagi tartibda kurib chiqilishi kerak.
Uzbekiston Respublikasi Prezidenti qonunni uz etirozlari bilan Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga qaytarishga haqli.
Agar qonun avvalgi qabul qilingan tahririda tegishincha Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi deputatlari va Senati azolari umumiy sonining kamida uchdan ikki qismidan iborat kupchilik ovozi bilan maqullansa, qonun Uzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan un turt kun ichida imzolanishi va elon qilinishi kerak.
Qonunlarning va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarning matbuotda elon qilinishi ular qullanilishining majburiy shartidir.
85-modda.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi uz tarkibidan Qonunchilik palatasining Spikeri va uning urinbosarlarini saylaydi.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi Spikeri va uning urinbosarlari yashirin ovoz berish orqali deputatlar umumiy sonining kupchilik ovozi bilan Qonunchilik palatasining vakolati muddatiga saylanadi.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi Spikeri yashirin ovoz berish orqali Qonunchilik palatasi deputatlari umumiy sonining uchdan ikki qismidan kuprogining ovozi bilan qabul qilingan Qonunchilik palatasi qaroriga binoan muddatidan ilgari chaqirib olinishi mumkin.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi Spikeri:
1) Qonunchilik palatasining majlislarini chaqiradi, ularda raislik qiladi;
2) Qonunchilik palatasi muhokamasiga kiritiladigan masalalarni tayyorlashga umumiy rahbarlik qiladi;
3) Qonunchilik palatasi qumitalari va komissiyalarining faoliyatini muvofiqlashtirib boradi;
4) Uzbekiston Respublikasi qonunlarining va Qonunchilik palatasi qarorlarining ijrosi ustidan nazoratni tashkil etadi;
5) parlamentlararo aloqalarni amalga oshirish ishlariga hamda khalqaro parlament tashkilotlari ishi bilan bogliq Qonunchilik palatasi guruhlarining faoliyatiga rahbarlik qiladi;
6) Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati, boshqa davlat organlari, chet davlatlar, khalqaro va uzga tashkilotlar bilan uzaro munosabatlarda Qonunchilik palatasi nomidan ish kuradi;
7) Qonunchilik palatasi qarorlarini imzolaydi;
8) ushbu Konstitusiya va qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi Spikeri farmoyishlar chiqaradi.
86-modda.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati uz tarkibidan Senat Raisi va uning urinbosarlarini saylaydi. Senat Raisi Uzbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimiga binoan saylanadi.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati Raisi urinbosarlaridan biri Qoraqalpogiston Respublikasining vakili buladi.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati Raisi va uning urinbosarlari yashirin ovoz berish orqali senatorlar umumiy sonining kupchilik ovozi bilan Senat vakolati muddatiga saylanadi.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati Raisi yashirin ovoz berish orqali senatorlar umumiy sonining uchdan ikki qismidan kuprogining ovozi bilan qabul qilingan Senat qarorlariga binoan muddatidan ilgari chaqirib olinishi mumkin.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati Raisi:
1) Senat majlislarini chaqiradi, ularda raislik qiladi;
2) Senat muhokamasiga kiritiladigan masalalarni tayyorlashga umumiy rahbarlik qiladi;
3) Senat qumitalari va komissiyalarining faoliyatini muvofiqlashtirib boradi;
4) Uzbekiston Respublikasi qonunlarining va Senat qarorlarining ijrosi ustidan nazoratni tashkil etadi;
5) parlamentlararo aloqalarni amalga oshirish ishlariga hamda khalqaro parlament tashkilotlari ishi bilan bogliq Senat guruhlarining faoliyatiga rahbarlik qiladi;
6) Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi, boshqa davlat organlari, chet davlatlar, khalqaro va boshqa tashkilotlar bilan uzaro munosabatlarda Senat nomidan ish kuradi;
7) Senat qarorlarini imzolaydi;
8) ushbu Konstitusiya va qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati Raisi farmoyishlar chiqaradi.
87-modda.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi qonun loyihalarini tayyorlash ishini olib borish, Qonunchilik palatasi muhokamasiga kiritiladigan masalalarni dastlabki tarzda kurib chiqish va tayyorlash, Uzbekiston Respublikasi qonunlari hamda Qonunchilik palatasi tomonidan qabul qilinadigan qarorlarning ijrosini nazorat qilish uchun uz vakolatlari muddatiga Qonunchilik palatasi deputatlari orasidan qumitalarni saylaydi.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati Senat muhokamasiga kiritiladigan masalalarni dastlabki tarzda kurib chiqish va tayyorlash, Uzbekiston Respublikasi qonunlari hamda Senat tomonidan qabul qilinadigan qarorlarning ijrosini nazorat qilish uchun uz vakolatlari muddatiga senatorlar orasidan qumitalarni saylaydi.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi va Senati, zarurat bulgan taqdirda, muayyan vazifalarni bajarish uchun deputatlar, senatorlar orasidan komissiyalar tuzadi.
88-modda.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi deputatlariga va Senati azolariga ularning deputatlik yoki senatorlik faoliyati bilan bogliq kharajatlar belgilangan tartibda qoplanadi.
Qonunchilik palatasi deputatlari hamda Senatda doimiy asosda ishlovchi Senat azolari uz vakolatlari davrida ilmiy va pedagogik faoliyatdan tashqari haq tulanadigan boshqa turdagi faoliyat bilan shugullanishlari mumkin emas.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi deputati va Senati azosi dakhlsizlik huquqidan foydalanadilar. Ular tegishincha Qonunchilik palatasi yoki Senatning roziligisiz jinoiy javobgarlikka tortilishi, ushlab turilishi, qamoqqa olinishi yoki sud tartibida beriladigan mamuriy jazo choralariga tortilishi mumkin emas.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi va Senati tugrisida batafsil malumot olish uchun «Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tugrisida»gi va «Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi tugrisida»gi qonunlarga qarang.
(XVIII bob Uzbekiston Respublikasining 2003 yil 24 apreldagi 470-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Akhborotnomasi, 2003 y.,3-4-son, 27-modda)
XIX bob. Uzbekiston Respublikasining Prezidenti
Oldingi tahrirga qarang.
89-modda.
Uzbekiston Respublikasining Prezidenti davlat boshligidir va davlat hokimiyati organlarining kelishilgan holda faoliyat yuritishini hamda hamkorligini taminlaydi.
(89-modda Uzbekiston Respublikasining 2007 yil 11 apreldagi URQ-89-son Qonuni tahririda — UR QHT, 2007 y., 15-son, 152-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
90-modda.
Uzbekiston Respublikasi Prezidenti lavozimiga uttiz besh yoshdan kichik bulmagan, davlat tilini yakhshi biladigan, bevosita saylovgacha kamida 10 yil Uzbekiston hududida muqim yashayotgan Uzbekiston Respublikasi fuqarosi saylanishi mumkin. Ayni bir shakhs surunkasiga ikki muddatdan ortiq Uzbekiston Respublikasining Prezidenti bulishi mumkin emas.
Oldingi tahrirga qarang.
Uzbekiston Respublikasining Prezidenti Uzbekiston Respublikasining fuqarolari tomonidan umumiy, teng va tugridan-tugri saylov huquqi asosida yashirin ovoz berish yuli bilan besh yil muddatga saylanadi. Prezidentni saylash tartibi Uzbekiston Respublikasining qonuni bilan belgilanadi.
(90-moddaning ikkinchi qismi Uzbekiston Respublikasining 2011 yil 12 dekabrdagi URQ-305-sonli Qonuni tahririda — Oliy Majlis palatalarining Akhborotnomasi, 2011 y., 12/1-son, 343-modda)
91-modda.
Prezident uz vazifasini bajarib turgan davrda boshqa haq tulanadigan lavozimni egallashi, vakillik organining deputati bulishi, tadbirkorlik faoliyati bilan shugullanishi mumkin emas.
Prezidentning shakhsi dakhlsizdir va qonun bilan muhofaza etiladi.
«Uzbekiston Respublikasi Prezidenti faoliyatining asosiy kafolatlari tugrisida»gi Qonunga va Uzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 158-moddasiga qarang.
92-modda.
Prezident Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi yigilishida quyidagi qasamyodni qabul qilgan paytdan boshlab uz lavozimiga kirishgan hisoblanadi:
«Uzbekiston khalqiga sadoqat bilan khizmat qilishga, respublikaning Konstitusiyasi va qonunlariga qatiy rioya etishga, fuqarolarning huquqlari va erkinliklariga kafolat berishga, Uzbekiston Respublikasi Prezidenti zimmasiga yuklatilgan vazifalarni vijdonan bajarishga tantanali qasamyod qilaman».
Oldingi tahrirga qarang.
93-modda.
Uzbekiston Respublikasining Prezidenti:
1) fuqarolarning huquqlari va erkinliklariga, Uzbekiston Respublikasining Konstitusiyasi va qonunlariga rioya etilishining kafilidir;
2) Uzbekiston Respublikasining suvereniteti, khavfsizligi va hududiy yakhlitligini muhofaza etish, milliy-davlat tuzilishi masalalariga doir qarorlarni amalga oshirish yuzasidan zarur chora-tadbirlar kuradi;
3) mamlakat ichkarisida va khalqaro munosabatlarda Uzbekiston Respublikasi nomidan ish kuradi;
4) muzokaralar olib boradi hamda Uzbekiston Respublikasining shartnoma va bitimlarini imzolaydi, respublika tomonidan tuzilgan shartnomalarga, bitimlarga va uning qabul qilingan majburiyatlariga rioya etilishini taminlaydi;
5) uz huzurida akkreditasiyadan utgan diplomatik hamda boshqa vakillarning ishonch va chaqiruv yorliqlarini qabul qiladi;
6) Uzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakillarini tayinlash uchun nomzodlarni Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senatiga taqdim etadi;
Oldingi tahrirga qarang.
7) Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga mamlakat ichki va tashqi siyosatini amalga oshirishning eng muhim masalalari yuzasidan murojaat qilish huquqiga ega;
(93-modda birinchi qismining 7-bandi Uzbekiston Respublikasining 2014 yil 16 apreldagi URQ-366-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2014 y., 16-son, 176-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
8) respublika oliy hokimiyat va boshqaruv organlarining bahamjihat ishlashini taminlaydi; vazirliklar, davlat qumitalari hamda davlat boshqaruvining boshqa organlarini Uzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining taqdimiga binoan tuzadi va tugatadi, shu masalalarga doir farmonlarni keyinchalik Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalari tasdigiga kiritadi;
(93-modda birinchi qismining 8-bandi Uzbekiston Respublikasining 2014 yil 16 apreldagi URQ-366-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2014 y., 16-son, 176-modda)
9) Senat Raisi lavozimiga saylash uchun nomzodni Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senatiga taqdim etadi;
Oldingi tahrirga qarang.
10) Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalari kurib chiqishi va tasdiqlashi uchun Uzbekiston Respublikasi Bosh vaziri nomzodini taqdim etadi hamda uni istefoga chiqqanda, Bosh vazirga nisbatan bildirilgan ishonchsizlik votumi Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalari tomonidan qabul qilinganda yokhud qonunda nazarda tutilgan boshqa hollarda lavozimidan ozod qiladi;
(93-modda birinchi qismining 10-bandi Uzbekiston Respublikasining 2014 yil 16 apreldagi URQ-366-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2014 y., 16-son, 176-modda)
11) Uzbekiston Respublikasi Bosh vazirining taqdimiga binoan Uzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi azolarini tasdiqlaydi va lavozimlaridan ozod qiladi;
Oldingi tahrirga qarang.
12) Uzbekiston Respublikasi Bosh prokurori va Hisob palatasi raisini tayinlaydi va ularni lavozimidan ozod qiladi, keyinchalik bu masalalarni Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tasdigiga kiritadi;
(93-modda birinchi qismining 12-bandi Uzbekiston Respublikasining 2011 yil 18 apreldagi URQ-284-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2011 y., 16-son, 159-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
13) Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senatiga Uzbekiston Respublikasi Konstitusiyaviy sudi, Uzbekiston Respublikasi Oliy sudi tarkiblariga, shuningdek Uzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashining raisi, Uzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining raisi lavozimlariga nomzodlarni taqdim etadi;
(93-moddaning birinchi qismi 13-bandi Uzbekiston Respublikasining 2017 yil 31 maydagi URQ-430-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2017 y., 22-son, 406-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
14) Uzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashining taqdimiga binoan viloyatlar va Toshkent shahar sudlari raislari va rais urinbosarlarini, Uzbekiston Respublikasi Harbiy sudi raisini tayinlaydi va lavozimlaridan ozod etadi; Uzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashining azolarini qonunga muvofiq tasdiqlaydi;
(93-moddaning birinchi qismi 14-bandi Uzbekiston Respublikasining 2017 yil 6 apreldagi URQ-426-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2017 y., 14-son, 213-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
15) Uzbekiston Respublikasi Bosh vazirining taqdimiga binoan viloyatlar hokimlarini hamda Toshkent shahar hokimini qonunga muvofiq tayinlaydi hamda lavozimidan ozod etadi. Konstitusiyani, qonunlarni buzgan yoki uz shani va qadr-qimmatiga dog tushiradigan khatti-harakat sodir etgan tuman va shahar hokimlarini Prezident uz qarori bilan lavozimidan ozod etishga haqli;
(93-modda birinchi qismining 15-bandi Uzbekiston Respublikasining 2011 yil 18 apreldagi URQ-284-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2011 y., 16-son, 159-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
16) respublika davlat boshqaruvi organlarining va hokimlarning qabul qilgan hujjatlarini ular qonun hujjatlari normalariga nomuvofiq bulgan hollarda tukhtatadi, bekor qiladi; Uzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi majlislarida raislik qilishga haqli;
(93-modda birinchi qismining 16-bandi Uzbekiston Respublikasining 2014 yil 16 apreldagi URQ-366-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2014 y., 16-son, 176-modda)
17) Uzbekiston Respublikasining qonunlarini imzolaydi va elon qiladi; qonunga uz etirozlarini ilova etib, uni takroran muhokama qilish va ovozga quyish uchun Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga qaytarishga haqli;
18) Uzbekiston Respublikasiga hujum qilinganda yoki tajovuzdan bir-birini mudofaa qilish yuzasidan tuzilgan shartnoma majburiyatlarini bajarish zaruriyati tugilganda urush holati elon qiladi va qabul qilgan qarorini uch kun ichida Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining tasdigiga kiritadi;
19) favqulodda vaziyatlar (real tashqi khavf, ommaviy tartibsizliklar, yirik halokat, tabiiy ofat, epidemiyalar) yuz bergan taqdirda fuqarolarning khavfsizligini taminlashni kuzlab, Uzbekiston Respublikasining butun hududida yoki uning ayrim joylarida favqulodda holat joriy etadi va qabul qilgan qarorini uch kun ichida Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalari tasdigiga kiritadi. Favqulodda holat joriy etish shartlari va tartibi qonun bilan belgilanadi;
Qushimcha malumot uchun «Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Reglamenti tugrisida»gi Qonunning 24-moddasiga va «Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Reglamenti tugrisida»gi Qonunning 26-moddasiga qarang.
20) Uzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining Oliy Bosh qumondoni hisoblanadi, Qurolli Kuchlarning oliy qumondonlarini tayinlaydi va vazifasidan ozod qiladi, oliy harbiy unvonlar beradi;
21) Uzbekiston Respublikasining ordenlari, medallari va yorligi bilan mukofotlaydi, Uzbekiston Respublikasining malakaviy va fakhriy unvonlarini beradi;
22) Uzbekiston Respublikasining fuqaroligiga va siyosiy boshpana berishga oid masalalarni hal etadi;
23) amnistiya tugrisidagi hujjatlarni qabul qilish haqida Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senatiga taqdimnoma kiritadi va Uzbekiston Respublikasining sudlari tomonidan hukm qilingan shakhslarni afv etadi;
Oldingi tahrirga qarang.
24) Milliy khavfsizlik khizmati raisini tayinlaydi va lavozimidan ozod etadi, keyinchalik shu masalalarga doir farmonlarni Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tasdigiga kiritadi;
(93-modda birinchi qismining 24-bandi Uzbekiston Respublikasining 2014 yil 16 apreldagi URQ-366-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2014 y., 16-son, 176-modda)
25) ushbu Konstitusiya va Uzbekiston Respublikasining qonunlarida nazarda tutilgan boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.
Prezident uz vakolatlarini bajarishni davlat idoralariga yoki mansabdor shakhslarga topshirishga haqli emas.
(93-modda Uzbekiston Respublikasining 2003 yil 24 apreldagi 470-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Akhborotnomasi, 2003 y., 3-4-son, 27-modda)
94-modda.
Uzbekiston Respublikasining Prezidenti Konstitusiyaga va qonunlarga asoslanib hamda ularni ijro etish yuzasidan respublikaning butun hududida majburiy kuchga ega bulgan farmonlar, qarorlar va farmoyishlar chiqaradi.
Oldingi tahrirga qarang.
95-modda.
Qonunchilik palatasi yoki Senat tarkibida ularning normal faoliyatiga tahdid soluvchi hal qilib bulmaydigan ikhtiloflar yuz berganda yokhud ular bir necha marta Uzbekiston Respublikasining Konstitusiyasiga zid qarorlar qabul qilgan taqdirda, shuningdek Qonunchilik palatasi bilan Senat urtasida Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining normal faoliyatiga tahdid soluvchi hal qilib bulmaydigan ikhtiloflar yuz berganda Uzbekiston Respublikasi Prezidentining Uzbekiston Respublikasi Konstitusiyaviy sudi bilan bamaslahat qabul qilgan qarori asosida Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi, Senati tarqatib yuborilishi mumkin.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi, Senati tarqatib yuborilgan taqdirda yangi saylov uch oy mobaynida utkaziladi.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi va Senati favqulodda holat joriy etilgan davrda tarqatib yuborilishi mumkin emas.
(95-modda Uzbekiston Respublikasining 2003 yil 24 apreldagi 470-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Akhborotnomasi, 2003 y., 3-4-son, 27-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
96-modda.
Uzbekiston Respublikasining amaldagi Prezidenti uz vazifalarini bajara olmaydigan holatlarda uning vazifa va vakolatlari vaqtincha Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati Raisining zimmasiga yuklatiladi, bunda uch oy muddat ichida, «Uzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi tugrisida»gi Qonunga tuliq muvofiq holda mamlakat Prezidenti saylovi utkaziladi.
(96-modda Uzbekiston Respublikasining 2011 yil 18 apreldagi URQ-284-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2011 y., 16-son, 159-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
97-modda.
Vakolati tugashi munosabati bilan istefoga chiqqan Prezident umrbod Senat azosi lavozimini egallaydi.
(97-modda Uzbekiston Respublikasining 2003 yil 24 apreldagi 470-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Akhborotnomasi, 2003 y., 3-4-son, 27-modda)
XX bob. Vazirlar Mahkamasi
Oldingi tahrirga qarang.
98-modda.
Uzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi ijro etuvchi hokimiyatni amalga oshiradi. Uzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi Uzbekiston Respublikasi Bosh vaziri, uning urinbosarlari, vazirlar, davlat qumitalarining raislaridan iborat. Qoraqalpogiston Respublikasi hukumatining boshligi Vazirlar Mahkamasi tarkibiga uz lavozimi buyicha kiradi.
Vazirlar Mahkamasi:
1) samarali iqtisodiy, ijtimoiy, moliyaviy, pul-kredit siyosati yuritilishi, fan, madaniyat, talim, sogliqni saqlashni hamda iqtisodiyotning va ijtimoiy sohaning boshqa tarmoqlarini rivojlantirish buyicha dasturlar ishlab chiqilishi va amalga oshirilishi uchun javobgar buladi;
2) fuqarolarning iqtisodiy, ijtimoiy va boshqa huquqlari hamda qonuniy manfaatlarini himoya qilish buyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi;
3) davlat va khujalik boshqaruvi organlari ishini muvofiqlashtiradi va yunaltiradi, ularning faoliyati ustidan qonunda belgilangan tartibda nazoratni taminlaydi;
4) Uzbekiston Respublikasi qonunlari, Oliy Majlis qarorlari, Uzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlari ijrosini taminlaydi;
5) Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga har yili mamlakat ijtimoiy-iqtisodiy hayotining eng muhim masalalari yuzasidan maruzalar taqdim etadi;
6) ushbu Konstitusiya va Uzbekiston Respublikasi qonunlarida nazarda tutilgan boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.
Vazirlar Mahkamasi konstitusiyaviy normalar doirasida va amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq Uzbekiston Respublikasining butun hududidagi barcha organlar, korkhonalar, muassasalar, tashkilotlar, mansabdor shakhslar va fuqarolar tomonidan bajarilishi majburiy bulgan qarorlar va farmoyishlar chiqaradi.
Vazirlar Mahkamasi uz faoliyatida Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi va Uzbekiston Respublikasi Prezidenti oldida javobgardir.
Amaldagi Vazirlar Mahkamasi yangi saylangan Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi oldida uz vakolatlarini zimmasidan soqit qiladi, biroq Vazirlar Mahkamasining yangi tarkibi shakllantirilguniga qadar mamlakat Prezidentining qaroriga muvofiq uz faoliyatini davom ettirib turadi.
Uzbekiston Respublikasi Bosh vaziri:
1) Vazirlar Mahkamasi faoliyatini tashkil etadi va unga rahbarlik qiladi, uning samarali ishlashi uchun shakhsan javobgar buladi;
2) Vazirlar Mahkamasining majlislarida raislik qiladi, uning qarorlarini imzolaydi;
3) khalqaro munosabatlarda Uzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi nomidan ish kuradi;
4) Uzbekiston Respublikasi qonunlarida nazarda tutilgan boshqa vazifalarni bajaradi.
Uzbekiston Respublikasi Bosh vaziri nomzodi Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga saylovda eng kup deputatlik urinlarini olgan siyosiy partiya yoki teng miqdordagi eng kup deputatlik urinlarini qulga kiritgan bir necha siyosiy partiya tomonidan taklif etiladi.
Uzbekiston Respublikasi Prezidenti taqdim etilgan Bosh vazir lavozimiga nomzodni kurib chiqqanidan keyin un kun muddat ichida uni Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining kurib chiqishi va tasdiqlashi uchun taklif etadi.
Bosh vazir lavozimiga nomzod Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisida uning nomzodi kurib chiqilayotganda va tasdiqlanayotganda Vazirlar Mahkamasining yaqin muddatga va uzoq istiqbolga muljallangan harakat dasturini taqdim etadi.
Bosh vazir nomzodi uning uchun tegishincha Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi deputatlari va Senati azolari umumiy sonining yarmidan kupi tomonidan ovoz berilgan taqdirda tasdiqlangan hisoblanadi.
Uzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining azolari Bosh vazir taqdimiga binoan Uzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi.
Uzbekiston Respublikasi Bosh vaziri va Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi urtasida ziddiyatlar doimiy tus olgan holda Qonunchilik palatasi deputatlari umumiy sonining kamida uchdan bir qismi tomonidan Uzbekiston Respublikasi Prezidenti nomiga rasman kiritilgan taklif buyicha Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qushma majlisi muhokamasiga Bosh vazirga nisbatan ishonchsizlik votumi bildirish haqidagi masala kiritiladi.
Bosh vazirga nisbatan ishonchsizlik votumi tegishincha Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi deputatlari va Senati azolari umumiy sonining kamida uchdan ikki qismi ovoz bergan taqdirda qabul qilingan hisoblanadi. Bunday holatda Uzbekiston Respublikasi Prezidenti Bosh vazirni lavozimidan ozod etish tugrisida qaror qabul qiladi. Bunda Uzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining butun tarkibi Bosh vazir bilan birga istefoga chiqadi.
Yangi Bosh vazir nomzodi Uzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasidagi barcha siyosiy partiyalar fraksiyalari bilan tegishli maslahatlashuvlar utkazilganidan sung Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalariga kurib chiqish va tasdiqlashga taqdim qilish uchun taklif etiladi.
Oliy Majlis tomonidan Bosh vazir lavozimiga nomzod ikki marta rad etilgan taqdirda Uzbekiston Respublikasi Prezidenti Bosh vazir vazifasini bajaruvchini tayinlaydi va Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisini tarqatib yuboradi.
Vazirlar Mahkamasining faoliyatini tashkil etish tartibi va vakolat doirasi qonun bilan belgilanadi.
(98-modda Uzbekiston Respublikasining 2014 yil 16 apreldagi URQ-366-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2014 y., 16-son, 176-modda)
XXI bob. Mahalliy davlat hokimiyati asoslari
99-modda.
Oldingi tahrirga qarang.
Viloyatlar, tumanlar va shaharlarda (tumanga buysunadigan shaharlardan tashqari) hokimlar boshchilik qiladigan khalq deputatlari Kengashlari hokimiyatning vakillik organlari bulib, ular davlat va fuqarolarning manfaatlarini kuzlab uz vakolatlariga taalluqli masalalarni hal etadilar.
(99-modda Uzbekiston Respublikasining 2017 yil 29 avgustdagi URQ-439-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2017 y., 35-son, 914-modda)
100-modda.
Mahalliy hokimiyat organlari ikhtiyoriga quyidagilar kiradi:
qonuniylikni, huquqiy-tartibotni va fuqarolarning khavfsizligini taminlash;
hududlarni iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy rivojlantirish;
mahalliy byudjetni shakllantirish va uni ijro etish, mahalliy soliqlar, yigimlarni belgilash, byudjetdan tashqari jamgarmalarni hosil qilish;
mahalliy kommunal khujalikka rahbarlik qilish;
atrof-muhitni muhofaza qilish;
fuqarolik holati aktlarini qayd etishni taminlash;
normativ hujjatlarni qabul qilish hamda Uzbekiston Respublikasi Konstitusiyasiga va Uzbekiston Respublikasi qonunlariga zid kelmaydigan boshqa vakolatlarni amalga oshirish.
Oldingi tahrirga qarang.
101-modda.
Mahalliy hokimiyat organlari Uzbekiston Respublikasining qonunlarini, Uzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlarini, davlat hokimiyati yuqori organlarining qarorlarini amalga oshiradilar, respublika va mahalliy ahamiyatga molik masalalarni muhokama qilishda qatnashadilar.
Yuqori organlarning uzlariga berilgan vakolat doirasida qabul qilgan qarorlari quyi organlar ijro etishi uchun majburiydir.
Khalq deputatlari Kengashlari va hokimlarning vakolat muddati — 5 yil.
(101-modda Uzbekiston Respublikasining 2003 yil 24 apreldagi 470-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Akhborotnomasi, 2003 y., 3-4-son, 27-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
102-modda.
Vakillik va ijroiya hokimiyatini tegishliligiga qarab viloyat, tuman va shahar hokimlari boshqaradi.
Oldingi tahrirga qarang.
Viloyat va Toshkent shahar hokimi Uzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan qonunga muvofiq tayinlanadi hamda lavozimidan ozod etiladi.
(102-moddaning ikkinchi qismi Uzbekiston Respublikasining 2007 yil 11 apreldagi URQ-89-son Qonuni tahririda — UR QHT, 2007 y., 15-son, 152-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
Tuman va shaharlarning hokimlari viloyat, Toshkent shahar hokimi tomonidan tayinlanadi va lavozimidan ozod qilinadi hamda tegishli khalq deputatlari Kengashi tomonidan tasdiqlanadi.
(102-moddaning uchinchi qismi Uzbekiston Respublikasining 2017 yil 29 avgustdagi URQ-439-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2017 y., 35-son, 914-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
(102-moddaning turtinchi qismi Uzbekiston Respublikasining 2017 yil 29 avgustdagi URQ-439-sonli Qonuniga asosan chiqarilgan — UR QHT, 2017 y., 35-son, 914-modda)
Tumanlarga buysunadigan shaharlarning hokimlari tuman hokimi tomonidan tayinlanadi va lavozimidan ozod qilinadi hamda khalq deputatlari tuman Kengashi tomonidan tasdiqlanadi.
(102-modda Uzbekiston Respublikasining 2003 yil 24 apreldagi 470-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Akhborotnomasi, 2003 y., 3-4-son, 27-modda)
103-modda.
Viloyat, tuman va shahar hokimlari uz vakolatlarini yakkaboshchilik asoslarida amalga oshiradilar va uzlari rahbarlik qilayotgan organlarning qarorlari va faoliyati uchun shakhsan javobgardirlar.
Oldingi tahrirga qarang.
Viloyat, tuman va shahar hokimi tegishli khalq deputatlari Kengashiga viloyat, tuman, shahar ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining eng muhim va dolzarb masalalari yuzasidan hisobotlar taqdim etadi, ular buyicha khalq deputatlari Kengashi tomonidan tegishli qarorlar qabul qilinadi.
(103-modda Uzbekiston Respublikasining 2014 yil 16 apreldagi URQ-366-sonli Qonuniga asosan ikkinchi qism bilan tuldirilgan — UR QHT, 2014 y., 16-son, 176-modda)
Hokimlarning va khalq deputatlari mahalliy Kengashlarining faoliyatini tashkil qilish, ularning vakolat doirasini va khalq deputatlari mahalliy Kengashlarini saylash tartibi qonun bilan belgilanadi.
Qushimcha malumot olish uchun Uzbekiston Respublikasining «Mahalliy davlat hokimiyati tugrisida»gi va «Khalq deputatlari viloyat, tuman va shahar kengashlariga saylov tugrisida»gi qonunlariga qarang.
104-modda.
Hokim uziga berilgan vakolatlar doirasida tegishli hududdagi barcha korkhonalar, muassasalar, tashkilotlar, birlashmalar, shuningdek mansabdor shakhslar va fuqarolar tomonidan bajarilishi majburiy bulgan qarorlar qabul qiladi.
105-modda.
Shaharcha, qishloq va ovullarda, shuningdek ular tarkibidagi mahallalarda hamda shaharlardagi mahallalarda fuqarolarning yiginlari uzini uzi boshqarish organlari bulib, ular ikki yarim yil muddatga raisni (oqsoqolni) va uning maslahatchilarini saylaydi.
Uzini uzi boshqarish organlarini saylash tartibi, faoliyatini tashkil etish hamda vakolat doirasi qonun bilan belgilanadi.
Uzbekiston Respublikasining «Fuqarolarning uzini uzi boshqarish organlari tugrisida»gi, «Fuqarolar yigini raisi (oqsoqoli) va uning maslahatchilari saylovi tugrisida»gi qonunlariga qarang.
XXII bob. Uzbekiston Respublikasining sud hokimiyati
106-modda.
Uzbekiston Respublikasida sud hokimiyati qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi hokimiyatlardan, siyosiy partiyalardan, boshqa jamoat birlashmalaridan mustaqil holda ish yuritadi.
Oldingi tahrirga qarang.
107-modda.
Oldingi tahrirga qarang.
Uzbekiston Respublikasida sud tizimi Uzbekiston Respublikasi Konstitusiyaviy sudi, Uzbekiston Respublikasi Oliy sudi, harbiy sudlar, Qoraqalpogiston Respublikasi fuqarolik va jinoyat ishlari buyicha sudlari, fuqarolik va jinoyat ishlari buyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlari, Qoraqalpogiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar iqtisodiy va mamuriy sudlari, fuqarolik ishlari buyicha tumanlararo, tuman, shahar sudlari, jinoyat ishlari buyicha tuman, shahar sudlari, tumanlararo, tuman, shahar iqtisodiy sudlari va tuman, shahar mamuriy sudlaridan iborat.
(107-moddaning birinchi qismi Uzbekiston Respublikasining 2017 yil 6 apreldagi URQ-426-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2017 y., 14-son, 213-modda)
Sudlarni tashkil etish va ularning faoliyat kursatish tartibi qonun bilan belgilanadi.
Uzbekiston Respublikasining «Sudlar tugrisida»gi va «Uzbekiston Respublikasining Konstitusiyaviy sudi tugrisida»gi qonunlariga qarang.
Favqulodda sudlar tuzishga yul quyilmaydi.
(107-modda Uzbekiston Respublikasining 2003 yil 24 apreldagi 470-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Akhborotnomasi, 2003 y., 3-4-son, 27-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
108-modda.
Uzbekiston Respublikasi Konstitusiyaviy sudi qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi hokimiyat hujjatlarining Konstitusiyaga muvofiqligi tugrisidagi ishlarni kuradi.
Uzbekiston Respublikasi Konstitusiyaviy sudi Uzbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimiga binoan Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tomonidan Uzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi tavsiya etgan siyosat va huquq sohasidagi mutakhassislar orasidan, Qoraqalpogiston Respublikasining vakilini qushgan holda saylanadi.
Uzbekiston Respublikasining Konstitusiyaviy sudi uz tarkibidan Uzbekiston Respublikasi Konstitusiyaviy sudining raisini va uning urinbosarini saylaydi.
(108-modda Uzbekiston Respublikasining 2017 yil 31 maydagi URQ-430-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2017 y., 22-son, 406-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
109-modda.
Uzbekiston Respublikasi Konstitusiyaviy sudi:
1) Uzbekiston Respublikasi qonunlarining va Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari qarorlarining, Uzbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlari, qarorlari va farmoyishlarining, hukumat, mahalliy davlat hokimiyati organlari qarorlarining, Uzbekiston Respublikasi davlatlararo shartnomaviy va boshqa majburiyatlarining Uzbekiston Respublikasining Konstitusiyasiga muvofiqligini aniqlaydi;
2) Uzbekiston Respublikasining Prezidenti tomonidan imzolanguniga qadar Uzbekiston Respublikasi konstitusiyaviy qonunlarining, Uzbekiston Respublikasi khalqaro shartnomalarini ratifikasiya qilish tugrisidagi Uzbekiston Respublikasi qonunlarining Uzbekiston Respublikasining Konstitusiyasiga muvofiqligini aniqlaydi;
3) Qoraqalpogiston Respublikasi Konstitusiyasining Uzbekiston Respublikasining Konstitusiyasiga, Qoraqalpogiston Respublikasi qonunlarining Uzbekiston Respublikasining qonunlariga muvofiqligi tugrisida khulosa beradi;
4) Uzbekiston Respublikasining Konstitusiyasi va qonunlari normalariga sharh beradi;
5) Uzbekiston Respublikasi Oliy sudining muayyan ishda qullanilishi lozim bulgan normativ-huquqiy hujjatlarning Uzbekiston Respublikasining Konstitusiyasiga muvofiqligi tugrisida sudlar tashabbusi bilan kiritilgan murojaatini kurib chiqadi;
6) konstitusiyaviy sudlov ishlarini yuritish amaliyotini umumlashtirish natijalari yuzasidan har yili Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalariga va Uzbekiston Respublikasi Prezidentiga mamlakatdagi konstitusiyaviy qonuniylikning holati tugrisida akhborot taqdim etadi;
7) Uzbekiston Respublikasining Konstitusiyasi va qonunlari bilan berilgan vakolati doirasida boshqa ishlarni kurib chiqadi.
Konstitusiyaviy sudning hujjati rasmiy elon qilingan kundan etiboran kuchga kiradi.
Konstitusiyaviy sudning hujjati qatiy va uning ustidan shikoyat qilinishi mumkin emas.
Konstitusiyaviy sudni tashkil etish va uning faoliyati tartibi qonun bilan belgilanadi.
(109-modda Uzbekiston Respublikasining 2017 yil 31 maydagi URQ-430-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2017 y., 22-son, 406-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
110-modda.
Oldingi tahrirga qarang.
Uzbekiston Respublikasi Oliy sudi fuqarolik, jinoiy, iqtisodiy va mamuriy sud ishlarini yuritish sohasida sud hokimiyatining oliy organi hisoblanadi.
(110-moddaning birinchi qismi Uzbekiston Respublikasining 2017 yil 6 apreldagi URQ-426-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2017 y., 14-son, 213-modda)
U tomonidan qabul qilingan hujjatlar qatiy va Uzbekiston Respublikasining barcha hududida bajarilishi majburiydir.
Oldingi tahrirga qarang.
Uzbekiston Respublikasi Oliy sudi quyi sudlarning sudlov faoliyati ustidan nazorat olib borish huquqiga ega.
(110-moddaning uchinchi qismi Uzbekiston Respublikasining 2017 yil 6 apreldagi URQ-426-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2017 y., 14-son, 213-modda)
(110-modda Uzbekiston Respublikasining 2003 yil 24 apreldagi 470-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Akhborotnomasi, 2003 y., 3-4-son, 27-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
111-modda.
Uzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi sudyalar hamjamiyatining organi bulib, u Uzbekiston Respublikasida sud hokimiyatining mustaqilligi konstitusiyaviy prinsipiga rioya etilishini taminlashga kumaklashadi.
Uzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashini tashkil etish va uning faoliyati tartibi qonun bilan belgilanadi.
(111-modda Uzbekiston Respublikasining 2017 yil 6 apreldagi URQ-426-sonli Qonuni tahririda — UR QHT, 2017 y., 14-son, 213-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
112-modda.
Sudyalar mustaqildirlar, faqat qonunga buysunadilar. Sudyalarning odil sudlovni amalga oshirish borasidagi faoliyatiga biron-bir tarzda aralashishga yul quyilmaydi va bunday aralashish qonunga muvofiq javobgarlikka sabab buladi.
Uzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 236-moddasiga qarang.
Sudyalarning dakhlsizligi qonun bilan kafolatlanadi.
Uzbekiston Respublikasi «Sudlar tugrisida»gi Qonunining 67—70-moddalariga qarang.
Sudyalar senator, davlat hokimiyati vakillik organlarining deputati bulishi mumkin emas.
Sudyalar siyosiy partiyalarning azosi bulishi, siyosiy harakatlarda ishtirok etishi, shuningdek ilmiy va pedagogik faoliyatdan tashqari haq tulanadigan boshqa biron-bir faoliyat turlari bilan shugullanishi mumkin emas.
Sudya vakolat muddati tugagunga qadar sudyalik vazifasidan qonunda kursatilgan asoslar bulgandagina ozod etilishi mumkin.
Uzbekiston Respublikasi «Sudlar tugrisida»gi Qonunining 71—74-moddalariga qarang.
(112-modda Uzbekiston Respublikasining 2003 yil 24 apreldagi 470-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Akhborotnomasi, 2003 y., 3-4-son, 27-modda)
113-modda.
Hamma sudlarda ishlar ochiq kuriladi. Ishlarni yopiq majlisda tinglashga qonunda belgilangan hollardagina yul quyiladi.
Batafsil malumot uchun Uzbekiston Respublikasi Jinoyat-prosessual kodeksining 19 va 560-moddalariga, Uzbekiston Respublikasi Fuqarolik prosessual kodeksining 10, 162 va 188-moddalariga, Uzbekiston Respublikasi Khujalik prosessual kodeksining 8-moddasiga qarang.
114-modda.
Sud hokimiyati chiqargan hujjatlar barcha davlat organlari, jamoat birlashmalari, korkhonalar, muassasalar, tashkilotlar, mansabdor shakhslar va fuqarolar uchun majburiydir.
115-modda.
Uzbekiston Respublikasida sud ishlarini yuritish uzbek tilida, qoraqalpoq tilida yoki muayyan joydagi kupchilik aholi suzlashadigan tilda olib boriladi. Sud ishlari olib borilayotgan tilni bilmaydigan sudda qatnashuvchi shakhslarning tarjimon orqali ish materiallari bilan tula tanishish va sud ishlarida ishtirok etish huquqi hamda sudda ona tilida suzlash huquqi taminlanadi.
116-modda.
Ayblanuvchi himoyalanish huquqi bilan taminlanadi.
Tergov va sud ishini yuritishning har qanday bosqichida malakali yuridik yordam olish huquqi kafolatlanadi. Fuqarolarga, korkhona, muassasa va tashkilotlarga yuridik yordam berish uchun advokatura faoliyat kursatadi. Advokaturani tashkil etish va uning ish tartibi qonun bilan belgilanadi.
XXIII bob. Saylov tizimi
Oldingi tahrirga qarang.
117-modda.
Uzbekiston Respublikasining fuqarolari davlat hokimiyati vakillik organlariga saylash va saylanish huquqiga egadirlar. Har bir saylovchi bir ovozga ega. Ovoz berish huquqi, uz khohish irodasini bildirish tengligi va erkinligi qonun bilan kafolatlanadi.
Uzbekiston Respublikasining «Fuqarolar saylov huquqlarining kafolatlari tugrisida»gi Qonuniga qarang
Uzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi, Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga hamda Qoraqalpogiston Respublikasi Juqorgi Kengesiga, viloyatlar, tumanlar, shaharlar davlat hokimiyati vakillik organlariga saylov tegishincha ularning konstitusiyaviy vakolat muddati tugaydigan yilda — dekabr oyi uchinchi un kunligining birinchi yakshanbasida utkaziladi. Saylovlar umumiy, teng va tugridan-tugri saylov huquqi asosida yashirin ovoz berish yuli bilan utkaziladi. Uzbekiston Respublikasining un sakkiz yoshga tulgan fuqarolari saylash huquqiga egadirlar.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati azolari Qoraqalpogiston Respublikasi Juqorgi Kengesi, viloyatlar, tumanlar va shaharlar davlat hokimiyati vakillik organlari deputatlarining tegishli qushma majlislarida mazkur deputatlar saylanganidan sung bir oy ichida ular orasidan yashirin ovoz berish yuli bilan saylanadilar.
Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan fuqarolar, shuningdek sud hukmi bilan ozodlikdan mahrum etish joylarida saqlanayotgan shakhslar saylanishi mumkin emas va saylovda qatnashmaydilar. Boshqa har qanday hollarda fuqarolarning saylov huquqlarini tugridan-tugri yoki bilvosita cheklashga yul quyilmaydi.
Uzbekiston Respublikasi fuqarosi bir vaqtning uzida ikkidan ortiq davlat hokimiyati vakillik organining deputati bulishi mumkin emas.
Oldingi tahrirga qarang.
Uzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovini, Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga saylovni, shuningdek Uzbekiston Respublikasi referendumini tashkil etish va utkazish uchun Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan faoliyatining asosiy prinsiplari mustaqillik, qonuniylik, kollegiallik, oshkoralik va adolatlilikdan iborat bulgan Uzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tuziladi.
Uzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi uz faoliyatini doimiy asosda amalga oshiradi va uz faoliyatida Uzbekiston Respublikasi Konstitusiyasiga, Uzbekiston Respublikasining saylov tugrisidagi hamda referendum tugrisidagi qonunlariga va boshqa qonunlarga amal qiladi.
Uzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining azolari Qoraqalpogiston Respublikasi Juqorgi Kengesining, khalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining tavsiyasi buyicha Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi va Senati tomonidan saylanadi.
Uzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining Raisi komissiya azolari orasidan Uzbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimi buyicha komissiya majlisida saylanadi.
(117-modda Uzbekiston Respublikasining 2014 yil 16 apreldagi URQ-366-sonli Qonuniga asosan oltinchi — tuqqizinchi qismlar bilan tuldirilgan — UR QHT, 2014 y., 16-son, 176-modda)
Saylov utkazish tartibi qonun bilan belgilanadi.
Batafsil malumot uchun «Uzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi tugrisida», «Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga saylov tugrisida», «Khalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashlariga saylov tugrisida», «Uzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tugrisida»gi qonunlarga qarang.
(117-modda Uzbekiston Respublikasining 2003 yil 24 apreldagi 470-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Akhborotnomasi, 2003 y., 3-4-son, 27-modda)
XXIV bob. Prokuratura
118-modda.
Uzbekiston Respublikasi hududida qonunlarning aniq va bir khilda bajarilishi ustidan nazoratni Uzbekiston Respublikasining Bosh prokurori va unga buysunuvchi prokurorlar amalga oshiradi.
119-modda.
Prokuratura organlarining yagona markazlashtirilgan tizimiga Uzbekiston Respublikasining Bosh prokurori boshchilik qiladi.
Qoraqalpogiston Respublikasining Prokurori Uzbekiston Respublikasining Bosh prokurori bilan kelishilgan holda Qoraqalpogiston Respublikasining oliy vakillik organi tomonidan tayinlanadi.
Viloyatlarning prokurorlari, tuman va shahar prokurorlari Uzbekiston Respublikasining Bosh prokurori tomonidan tayinlanadi.
Uzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining, Qoraqalpogiston Respublikasi Prokurorining, viloyat, tuman va shahar prokurorlarining vakolat muddati — besh yil.
120-modda.
Uzbekiston Respublikasi prokuratura organlari uz vakolatlarini har qanday davlat organlari, jamoat birlashmalari va mansabdor shakhslardan mustaqil holda, faqat qonunga buysunib amalga oshiradilar.
Prokurorlar uz vakolatlari davrida siyosiy partiyalarga va siyosiy maqsadlarni kuzlovchi boshqa jamoat birlashmalariga azolikni tukhtatib turadilar.
Prokuratura organlarini tashkil etish, ularning vakolatlari va faoliyat kursatish tartibi qonun bilan belgilanadi.
121-modda.
Uzbekiston Respublikasi hududida jinoyatchilikka qarshi kurash buyicha tezkor-qidiruv, tergov va boshqa makhsus vazifalarni mustaqil ravishda bajaruvchi khususiy kooperativ tashkilotlar, jamoat birlashmalari va ularning bulinmalarini tuzish hamda ularning faoliyat kursatishi taqiqlanadi.
Qonuniylik va huquqiy tartibotni, fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini himoya qilishda huquqni muhofaza qiluvchi organlarga jamoat tashkilotlari va fuqarolar yordam kursatishlari mumkin.
XXV bob. Moliya va kredit
122-modda.
Uzbekiston Respublikasi uz moliya va pul-kredit tizimiga ega.
Uzbekistonning Davlat byudjeti Respublika byudjetidan, Qoraqalpogiston Respublikasi byudjetidan va mahalliy byudjetlardan iborat.
123-modda.
Uzbekiston Respublikasi hududida yagona soliq tizimi amal qiladi. Soliqlar joriy qilishga faqat Uzbekiston Respublikasining Oliy Majlisi haqli.
124-modda.
Uzbekiston Respublikasining bank tizimini respublika Markaziy banki boshqaradi.
XXVI bob. Mudofaa va khavfsizlik
125-modda.
Uzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari Uzbekiston Respublikasining davlat suverenitetini va hududiy yakhlitligini, aholining tinch hayoti va khavfsizligini himoya qilish uchun tuziladi.
Qurolli Kuchlarning tuzilishi va ularni tashkil etish qonun bilan belgilanadi.
Uzbekiston Respublikasining «Mudofaa tugrisida»gi Qonuniga qarang.
126-modda.
Uzbekiston Respublikasi uz khavfsizligini taminlash uchun etarli darajada qurolli kuchlariga ega.
OLTINChI BULIM. KONSTITUSIYaGA UZGARTIRISh KIRITISh TARTIBI
Oldingi tahrirga qarang.
127-modda.
Uzbekiston Respublikasining Konstitusiyasiga uzgartirishlar tegishincha Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi deputatlari va Senati azolari umumiy sonining kamida uchdan ikki qismidan iborat kupchiligi tomonidan qabul qilingan qonun yoki Uzbekiston Respublikasining referendumi bilan kiritiladi.
(127-modda Uzbekiston Respublikasining 2003 yil 24 apreldagi 470-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Akhborotnomasi, 2003 y., 3-4-son, 27-modda)
128-modda.
Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tegishli taklif kiritilgandan keyin olti oy mobaynida Konstitusiyaga uzgartirishlar hamda tuzatishlar kiritish tugrisida keng va har taraflama muhokamani hisobga olgan holda qonun qabul qilishi mumkin. Agar Oliy Majlis Konstitusiyaga uzgartirish kiritish tugrisidagi taklifni rad etsa, taklif bir yil utgandan keyingina qayta kiritilishi mumkin.
(«Khalq suzi» gazetasi, 1992 yil 15 dekabr, 243 (494)-son; Uzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Akhborotnomasi, 1994 y., 1-son, 5-modda; Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Akhborotnomasi, 2003 y., 3-4-son, 27-modda; Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Akhborotnomasi, 2011 y., 12/1-son, 343-modda; Uzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari tuplami, 2007 y., 15-son, 152-modda; 2008 y., 52-son, 510-modda; 2011 y., 16-son, 159-modda; 2014 y., 16-son, 176-modda; 2017 y., 14-son, 213-modda, 22-son, 406-modda, 35-son, 914-modda)

Комментарии 0

Оставить комментарий

Ваш email не будет опубликован.